T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Haymana İlçe Halk Kütüphanesi

Haymana Hakkında


       İlçemizin değişik yörelerinde bulunan tarihi kalıntılar ve yapılan kazılarda çıkartılan eserlerin incelenmesi sonucunda; Bölgede Hititler, Frigyalılar, Romalılar ve Bizanslıların bir süre yaşadıkları anlaşılmaktadır. Anadolu`nun Türkleşmesinden sonra Selçuklular ve Osmanlı idaresine giren bölge Cumhuriyet döneminde de varlığını sürdürmektedir.

      1588-1590 tarihlerini kapsayan Ankara Şer’iye sicillerinde bulunan evraklar arasında yer alan bilgilere göre, Ulu ve Kiçi Haymana (Büyük ve Küçük) kazalarından bahsedilmektedir. Bu kazalar Voyvodalar tarafından idare edilmektedir.

      1785-1840 tarihleri arası Osmanlı Dönemi idari durum haritasına göre ilçe merkezi şimdiki Polatlı ilçesinin Sivri köyü yakınında bulunan Büyük Haymana ve Küçük Haymana isimli ve iki ilçe bulunmaktadır. Haymana ismini her iki Haymana’nın ilk kuruluşunda eski yerleşim yerinde Büyük ve Küçük Haymanada iki bölüklü birçok boy ve oymakların çadırlarda yaşaması sonucu çadırlı anlamına gelen “Haymana”dan almıştır.

haymana.png

   Anadolu’nun her bölgesinde olduğu gibi Haymana’nın çeşitli yörelerinde (Gavur Kalesi, Culuk Köyü, Oyaca, Höyük) yapılan kazılarda bölgede Hititler, Frigyalılar ve Romalıların izlerine rastlanmıştır. 1071 Malazgirt Zaferinden sonra Anadolu’nun Türkleşmesiyle birlikte  XII. Yüzyılda Haymana’nın da yer aldığı bölge Türk egemenliğine girmiştir.  23 Ağustos 1921’de başlayıp 12 Eylül 1921’de Düşmanın Haymana’dan çıkarıldığı Sakarya Meydan Savaşının bir kısmının İlçemiz sınırlarındaki Mangaldağı, Türbetepe ve  Çaldağ mevkilerinde geçtiği bilinmektedir.

          Haymana isminin nereden geldiği konusunda çeşitli rivayetler vardır. Osmanlı Devletinin Kurucusu Osman Gazi’nin annesinin adının Hayme Ana olduğu, şimdi ilçe merkezinin bulunduğu yerde vefat ettiği ve buraya defnedildiği; mezarının burada bulunması nedeniyle de Hayme Ana adının değişerek Haymana olduğuna inanılmaktadır. Haymana kelimesinin, Divan-ı Lugat-ı Türk’te mera, otlak, yeşillik anlamına geldiği bilinmektedir. XVIII. Yüzyıl Ankara çevresinin idari yapısında bu bölgeden Haymanateyn diye bahsetmektedir. 1588-1590 yılları arasındaki Ankara Şeriye Sicilinde bu bölgeden Büyük Haymana ve Küçük Haymana diye bahsedilmektedir.

     Dereköy’de bulunan ve 1930 ve 1998 yıllarında kazı çalışmaları yapılan Gavurkale önemli bir Frig yerleşim alanıdır. Türkhöyük köyü ve Oyaca kasabalarında bulunan höyükler, buraların Hititler döneminde bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
     Ayrıca yapılan çalışmalar sonucunda Haymana termal suyu, dünyanın en kaliteli termal suyu olarak tescillenmiştir.
Haymana-su-analiz-raporu.jpg

 Haymana Ankara’nın güneyinde yer alır. Haymana’nın Ankara şehir merkezine uzaklığı 74, Polatlı’ya 42, Gölbaşı’na 55 kilometredir. İlçe toprakları 39 – 40 kuzey enlemleri, 32 – 33 doğu boylamları arasında yer alır; yüzölçümü 2968 km2, rakımı 1259’dur. İlçenin doğusunda Bala ve Gölbaşı, güneyinde Kulu ve Cihanbeyli, batısında Polatlı ve kuzeyinde Gölbaşı İlçeleri yer alır.

haymana.jpg

     

       Karasal iklimin hüküm sürdüğü İlçemizde en soğuk ay olan Ocak ayının ortalama sıcaklığı  -2 oC, en sıcak ay olan Temmuzun ortalama sıcaklığı ise +19 oC’ dir.  Yıllık yağış ortalaması 414 mm3’tür.

     İlçe topraklarının 2/3 sini Haymana Platosu oluşturur. Haymana Platosunun rakımı 1100 m. dir. İlçemiz sınırlarında bulunan dağlardan Karacadağ’ın yüksekliği 1724 m, Mangaldağ 1436 m ve Çaldağı 1351 metredir. Bölge akarsular bakımından fakir olup bitki florası zengin, orman alanları ise 500 hektar kadardır. İlçede dağlar bulunmayıp çok miktarda küçük tepecikler bulunmaktadır.